# ப்ராமரி பிராணாயாமம் - இரண்டாம் நிலை

**Asana:** Bhramari Pranayama (Second Stage) (ப்ராமரி பிராணாயாமம் (இரண்டாம் நிலை))
**Category:** Breath & Pranayama
**Date:** 11 Jan 2022
**Duration:** 7m 57s
**Video:** https://www.youtube.com/watch?v=UxK-1DK9e_U
**Canonical URL:** https://satyam.bhairav.ltd/asana/bhramari-pranayama
**JSON record:** https://satyam.bhairav.ltd/data/119.json

## Summary

The video begins with a discussion of the integration of body, mind, and emotions in yoga, focusing on Patanjali's Yoga Sutras and the importance of controlling mental fluctuations (chitta vritti). It then transitions to a detailed explanation and demonstration of Bhramari Pranayama (second stage), including step-by-step instructions and practical tips for performing the humming breath technique. The practice is recommended for calming the mind and should be done either in the morning or before sleep.

**Tags:** chitta vritti, mental calmness, yoga philosophy, mind-body integration, Bhramari Pranayama, humming breath, calming the mind, ear closure technique

## Chapters

- `0:00` Topic: Yoga Philosophy and Chitta Vritti (Mental Fluctuations)
- `4:24` Asana: Bhramari Pranayama (Second Stage)

## Transcript

_Tamil source with English translation; timestamps in seconds._

- `0:04` Body,  
  _உடல்,_
- `0:05` Mind,  
  _மனம்,_
- `0:05` Emotional soul,  
  _உணர்ச்சி ஆண்மா_
- `0:06` All these,  
  _ஆகியவற்றை_
- `0:07` Integrating them,  
  _ஒருங்கினைப்பது_
- `0:08` or  
  _அல்லது_
- `0:09` focusing them,  
  _ஒருமுகப்படுத்துவது_
- `0:10` is the art of yoga.  
  _யோககலை._
- `0:10` Such a yoga practice is what we are going to see now.  
  _அப்படிப்பட்ட யோகாசனத்தைத்தான் இப்ப நம்ப பாக்கப் போறோம்._
- `0:13` In that way, today which asana are we going to see,  
  _அந்த வகையில் இன்னிக்கு நம்ப எந்த ஆசனத்தைப் பற்றி பாக்கப் போறோம்_
- `0:16` If you see, it is Bhramari Pranayama.  
  _அப்படின்னு பாத்தீங்கன்னா பிராமரி பிராணாயாமம்._
- `0:19` We are going to see its second stage today. To explain it to us, Mr. J. Savandar Rajal is coming. To beautifully demonstrate it, Ms. T. Revathi is coming. Let's see. Greetings to Podhigai friends,  
  _அதோட இரண்டாவது நிலையைத்தான் இன்னிக்கு நம்ப பாக்கப் போறோம். அத நம்பிலுக்கு சொல்லிக்கொடுக்க வராரு ஜி சவந்தர் ராஜல். அத நம்பிலுக்கு மிக அழகா செய்து காட்ட வராங்க டி ரேவதி. வாங்க பாக்கலாம். பொதிகை நண்பர்களுக்கு_
- `0:24` Greetings.  
  _வணக்கம்._
- `0:27` Among the Indian philosophies,  
  _இந்திய ஞானம் என்று சொல்லக் கூடிய_
- `0:29` in the six important philosophies,  
  _ஆறு முக்கியமான தரிசனங்களில்_
- `0:32` one of the most important is called Yoga philosophy.  
  _மிக முக்கியமான ஒரு தரிசனத்திற்கு பெயர் யோகதரிசனம் என்று பெயர்._
- `0:35` The teacher of this Yoga philosophy  
  _இந்த யோகதரிசனத்தின் ஆசிரியர்_
- `0:37` is Sage Patanjali. What Patanjali says is,  
  _பதஞ்சலி முனிவர். பதஞ்சலி சொல்லக் கூடியது என்ன அப்படின்னா_
- `0:40` he emphasizes the term 'chitta vritti' (modifications of the mind). In his  
  _சித்த விருத்தி என்ற வார்த்தையைத்தான் மிக முக்கியமாக முன்னுவிக்கிறார். அவருடைய_
- `0:42` very first verse, what does he say,  
  _முதல் ஸ்லோகத்திலேயே என்ன சொல்றனனா_
- `0:45` Yoga is the cessation of the modifications of the mind.  
  _யோகஹ சித்த விருத்தி நிரோதஹ._
- `0:47` Yoga is that which stops the constant fluctuations of the mind.  
  _யோகம் என்பது சித்தத்தின் பெருக்கு, சித்தத்தின் தொடர்ந்து அலைச்சலை தடுத்த நிறுத்தக் கூடியது._
- `0:50` Chitta is not just the mind, but something deeper than the mind,  
  _சித்தம் என்றா என்னனா மனம் இல்ல, மனத்திரைவிட ஆழமா இருக்கக் கூடிய நம்முடைய_
- `0:54` the total personality, as we say, 'the complete personality'—where does it come from,  
  _ஒட்டுமொத்த ஆளுமை, the complete personality என்று சொல்லுகிறோம் இல்லையா, அது எங்க இருந்து வருது அப்படினா_
- `1:00` it comes from the chitta.  
  _சித்தத்தில் இருக்கு._
- `1:01` Where is the chitta?  
  _சித்தம் எங்க இருக்கு_
- `1:02` Is it in the brain,  
  _மூளையில இருக்கா,_
- `1:04` or in the heart? No, it is not there. In every cell,  
  _இதையப் பகுதியில இருக்கா அப்படினா அங்கலாம் இல்ல. ஒவ்வொரு செல் குள்ளேயுமே,_
- `1:06` in every atom, chitta resides—that is what is emphasized in our yoga tradition.  
  _ஒவ்வொரு அணுவிலும் சித்தம் உரைகிறது, அப்படிங்குதான் நம்முடைய யோகமுறபில் சொல்லக் கூடிய முக்கியமான_
- `1:10` This is the point.  
  _விஷயம்._
- `1:12` So, unless this chitta is corrected, one cannot be healthy at the mental level. This is Patanjali's main idea. Even modern psychologists say the same. What psychologists say now, we have already  
  _அப்போ இந்த சித்தம் அப்படின்ன விஷயத்தை சரிபடுத்தாமல் ஒரு வர மனதலவில ஆரோக்யமான மனிதரா இருக்க முடியுமா அப்படின்னா அதற்கான எந்த வாய்ப்புமே இல்லை என்பதுதான் பதஞ்சலியின் முக்கியமான கருத்துகொள். அதுதான் இன்னைக்கு modern psychologist சொல்லக் கூடிய விஷயம்மே கூட. மனம் சைக்காலஜிஸ்ட்ல என்ன சொல்றாங்களோ, அதெல்லாமே நாம மரபில் ஏக்கனவே_
- `1:47` spoken about these things,  
  _பேசப்பட்ட விஷயங்கள்,_
- `1:49` with important conclusions,  
  _முக்கியமா தீருவுடன்_
- `1:50` these matters have been discussed.  
  _பேசப்பட்ட விஷயங்கள்._
- `1:52` Now, we stretch our hands and legs,  
  _இப்ப நாம கை நீட்டி, கால நீட்டி_
- `1:53` and do some exercises,  
  _சில பயிற்சிகள் பார்க்கிறோம்,_
- `1:55` holding the nose, or  
  _மூக்கை பிடித்துக்கொண்டு, மூக்கை_
- `1:56` without holding the nose,  
  _பிடிக்காமல்,_
- `1:57` placing the teeth, ears, like this,  
  _பற்களைய வைத்து, காது, இப்படி_
- `2:00` we keep seeing various exercises.  
  _பல்வேறு பயிற்சிகள் நாம தொடர்ந்து பார்த்துட்டே வரும்லியா._
- `2:02` All these  
  _இது எல்லாமே_
- `2:03` are for what purpose, for what reason  
  _எதை நோக்கிய பயிற்சி, எதற்காக_
- `2:05` this curriculum is aimed at what Patanjali called 'chitta vritti nirodha'—the cessation of mental fluctuations.  
  _இந்த பாட திட்டம் என்றால் பதஞ்சலி முன்னவைத்த சித்தவிருத்தி நிரோதகம் யோகம் என்ற அந்த பாட திட்டத்தை நோக்கிதான்._
- `2:13` So, chitta is a process that keeps moving outward from the personality. My chitta  
  _அப்போ சித்தம் என்பது இந்த ஆளுமை தொடர்ந்து வெளிநோக்கி பயணித்துக்கொண்டே இருக்கக்கூடிய ஒரு process. என்னுடைய சித்தம் என்பது என்னுடைய_
- `2:22` is deeper than my mind.  
  _மனதை விட ஆழமாக இருக்கக்கூடியது._
- `2:24` If my mind is so disturbed,  
  _என் மனமே இவ்வளவு அலைச்சலுக்கு உள்ளாகிறது என்றால்_
- `2:28` then how much more disturbed is the chitta, which is even deeper,  
  _அதைவிட ஆழத்தில் இருக்கக்கூடிய சித்தம் எவ்வளவு_
- `2:30` how much it expands,  
  _விரிவடையும், எவ்வளவு_
- `2:32` and is subject to fluctuations.  
  _அலைச்சலுக்கு உள்ளாகும்._
- `2:34` To address this,  
  _அதை நோக்கித்தான் பல்வேறு_
- `2:36` Patanjali gives various solutions. About  
  _தீர்வுகளை பதஞ்சலி ஏற்படுத்துகிறார். கிட்டத்தட்ட_
- `2:39` 196 verses make up  
  _196 ஸ்லோகன்களால் ஆனது_
- `2:42` the Patanjali Yoga Sutras,  
  _பதஞ்சலி யோக சூத்திரம் என்கிற_
- `2:44` an important Indian text.  
  _முக்கியமான ஒரு இந்திய நுடல்._
- `2:46` In the Patanjali Yoga Sutras, in four chapters,  
  _இந்த பதஞ்சலி யோக சூத்திரத்தில் நான்கு பாதங்களாக, நான்கு_
- `2:51` sections,  
  _பாடத்_
- `2:51` he gives solutions in four sections.  
  _திட்டங்களாக இதற்கான தீர்வு முன்வைக்கிறார்._
- `2:54` A complete solution means,  
  _ஒரு complete solution அப்படின்னா_
- `2:57` whatever problem you have in your mind,  
  _உங்களுக்கு மைன்ல எந்த பிரச்சினையிருந்தாலும் சொல்._
- `2:58` mind,  
  _மனம்_
- `2:59` related,  
  _சார்ந்த,_
- `3:00` body,  
  _உடல்_
- `3:00` related,  
  _சார்ந்த,_
- `3:01` all  
  _அத்தனை_
- `4:02` For all these problems, the Patanjali Yoga Sutras are given as a solution. The first chapter is called Samadhi Pada—how to attain the balanced, original state. The most important thing in life is to attain Samadhi. How to attain it is explained in the second chapter, Sadhana Pada. Those who wrote commentaries on the Yoga Sutras worldwide focus on these two things: what are we heading towards in life, are we going in the right direction, and what is the practice for that. The mind keeps spreading and wandering outward. How to stop this? Before that, Patanjali explains how these chitta vrittis happen. They occur in five ways.  
  _பிரச்சினைகளுக்கும் ஒரு தீர்வு நூலாகத்தான் பதஞ்சலி யோக சூத்திரம் முன்வைக்கப்படுகிறது. அதுல முதல் பாடத்துக்கு பெயரே சமாதி பாதம். எப்படி சம நிலையை, ஆதி நிலையை அடைதல். எது முக்கியம் இந்த வாழ்க்கையில் அப்படின்னா சமாதி நிலையை அடைதலான் முக்கியம். அதை எப்படி அடையிருது அப்படின்னு சொல்றது திட்டத்துக்கு பேதான் சாதனா பாதம் என்று சொல்லக்கூடுய இரண்டாவது அதிகாரம். உலகம் முழுவதும் இருக்கக்கூடிய பதஞ்சலி யோசூத்திரத்துக்கு விளக்குரை எழுதியவங்க இந்த இரண்டு விஷயத்தைத்தான் முழுமையா முன்வைக்கிறாங்க. ஒன்று நாம் இந்த பூமியில் பிறந்து எதை நோக்கி போய்க்கொண்டு இருக்கிறோம். சரியாதா நாம் போறோமா அல்லது சரியா எப்படி போறது அதற்கான பயிற்சி திட்டம் என்ன அப்படிங்குதான் அவர் முனிகிறார். அப்படின்னு சொன்னா மனம் தொடர்ந்து பரவி விரிந்து வெளிநோக்கி அலைந்து கொண்டே இருக்கிறது. இதை தடுத்தல் எப்படி. அதுக்கு முன்னாடி பதஞ்சலி என்ன சொல்றார் என்றா இந்த சித்தவிருத்தி இங்கருது எப்படி நிகழ்கிறது என்று சொல்றார். ஐந்து நிலைகளாக நிகழ்கிறது._
- `4:06` Five  
  _ஐந்து_
- `4:07` types of  
  _விதமான_
- `4:07` chitta  
  _சித்தம்_
- `4:08` keep expanding.  
  _விரிவடைந்து கொண்டே போகிறது._
- `4:10` The mind  
  _மனம்_
- `4:10` keeps wandering. Only if you understand these five,  
  _அலைந்து கொண்டே இருக்கிறது. இந்த ஐந்தையும் தெரிந்துகொண்டால் மட்டும் தான்_
- `4:14` in this,  
  _இதில்_
- `4:15` I  
  _நான்_
- `4:15` will you know where you are stuck or where you are weak. Only then can you start the practice. Today we are going to see an important practice. This  
  _எதில் மாட்டிக்கொண்டு இருக்கிறேன் என்பது எனக்கு தெரியும். அல்லது எதில் நான் ஒரு வீக் இருக்கேன் என்பதை எனக்கு தெரியும். அதுக்கப்புறம்தான் நான் பயிர்ச்சிக்குள் போக முடியும். இன்று நாம் ஒரு முக்கியமான பயிர்ச்சியை பாக்கப் போகிறோம். இது_
- `4:24` we  
  _நாம்_
- `4:24` already  
  _ஏற்கனவே_
- `4:25` saw  
  _பார்த்த_
- `4:25` a  
  _ஒரு_
- `4:26` next stage of a practice we already saw. This is called Bhramari Pranayama.  
  _பயிர்ச்சியின் அடுத்த நிலை அப்படின்னு கூட சொல்லலாம். இதுக்கு பேரு பிரம்ஹரி பிராணாயாமம்._
- `4:31` Like a bee  
  _தேனி_
- `4:32` does,  
  _போல_
- `4:33` making a humming sound,  
  _ரீங்காரமிடும்_
- `4:34` we have already seen such a practice, haven't we?  
  _ஒரு பயிர்ச்சியை நாம் ஏற்கனவே பார்த்துருக்கோம் இல்லையா?_
- `4:37` The next stage  
  _அந்த பயிர்ச்சியோட_
- `4:38` of that practice.  
  _அடுத்த நிலை._
- `4:40` Some people cannot  
  _சிலருக்கு தலைல் முழுதுமாக_
- `4:41` sit fully on the floor.  
  _உட்கார முடியாது._
- `4:42` When  
  _காதுகளை_
- `4:42` doing the practice with ears closed,  
  _மூடிய அந்த பயிர்ச்சி_
- `4:43` while doing it,  
  _செய்யும்போது_
- `4:44` some may not be able to  
  _சிலருக்கு செய்ய முடியாத_
- `4:45` do it,  
  _தன்மை_
- `4:46` they may have such difficulty.  
  _இருக்கலாம்._
- `4:46` They  
  _அவர்கள்_
- `4:47` can  
  _இதுபோல_
- `4:48` use a  
  _ஒரு_
- `4:48` headrest or  
  _தலை அணையை அல்லது_
- `4:50` a  
  _ஒரு_
- `4:50` well-rolled bedsheet  
  _பெட்ஷிட்டு நல்லா ரோல்_
- `4:51` and  
  _பண்ணி_
- `4:52` place it under the head. Sit on it so that your knees are forward, and place your palms there.  
  _தலைல வைச்சுக்கோம். தலைல வைத்து அதன் மீது அமர்ந்து உங்களுடைய கால் மூட்டு பகுதி இரண்டு முன்புறமாக இருக்கட்டும் அதில் உங்களுடைய உள்ளங்கையை எடுத்து அங்கு வைச்சுக்கோம்._
- `4:53` Place them  
  _வைச்சு_
- `4:59` Your  
  _உங்களுடைய_
- `4:59` palms should be close to the ears  
  _உள்ளங்கைகள் கிட்டத்தட்ட காதை_
- `5:05` in a position covering them  
  _ஒட்டிய நிலையில்_
- `5:06` completely.  
  _முழுவதுமாக_
- `5:07` They should be in a closed position, but don't bend too much forward.  
  _அடைத்த நிலையில் இருக்கணும். இன்னும் முன்னுபக்கமா குனிந்து_
- `5:10` Don't  
  _விடவும்_
- `5:10` do that. Your  
  _வேண்டாம். உங்களுடைய_
- `5:12` chin  
  _சின்_
- `5:12` this  
  _இந்த_
- `5:12` forehead area can be  
  _தாளை பகுதி இருக்கலியா அதுலேசா_
- `5:14` slightly  
  _மேல்_
- `5:14` tilted up  
  _நோக்கி_
- `5:15` if needed.  
  _இருக்கலாம்._
- `5:15` This is  
  _இதுதான்_
- `6:16` the starting position. This practice should be done within 15-20 minutes of waking up in the morning, or just before going to bed at night. With the ears closed, slowly inhale, and while exhaling, make the humming sound—the 'reengaram' or buzzing sound. Inhale slowly, then hum. Only the humming sound should come out. The duration of the sound should match the duration of your exhalation. If you inhale for ten seconds, exhale with sound for ten seconds. If you can only inhale for five seconds, then exhale with sound for five seconds. The inhalation, exhalation, and the sound should all be of equal duration. Do not prolong the sound too much or cut it short abruptly.  
  _ஆரம்ப நிலை. இந்த பயிற்சி ஒன்று நீங்க early morning தூங்கு எழுந்த 15-20 நிமிடத்துக்குள் பண்ண வேண்டிய பயிற்சி. இல்லென்னா evening கடைசியா தூங்கப் போறதுக்கு முன்னாடி செய்ய கூடியது. காதுகளை மூடிய நிலையில் மெதுவாக மூச்சு உள்ளிழுத்து மூச்சை வெளியே விடும்பொழுது நம்ம இந்த ஹம்மிங் சவுண்டு நுசொன்ன ரீங்காரம் இருக்கலியா அதைத் தான் நம்ம பண்ணப் போறோம். மெதுவா மூச்சு உள்ளிழுக்கணும், அப்புறம் ரீங்காரம் பண்ணணும். அந்த ஹம் சப்தம் மட்டும்தான். எங்கிற சப்தம் மட்டும்தான் வெளியே விடணும். இந்த வெளியே விடக்கூடிய சப்தத்துடைய அளவு எவ்வளவு இருக்கணும்னா நீங்க மூச்சு உள்ளே இழுத்து அளவிருக்கலியா அதே அளவுதான் மூச்சு வெளியே விடக்கூடிய சப்தமும் இருக்கணும். சப்தம் ரொம்ப நேரத்துக்கு விடுவது தவறு. இல்ல சப்தத்தை மிக வேகமா சுருக்கிக்கொள்வதும் தவறு. மூச்சு உள்ளே இழுக்கணும் ஒரு பத்து நொடிகள் மூச்சு நீங்க உள்ளே இழுக்குறீங்க அப்படின்னா பத்து நொடிகளுக்கு சப்தத்துடன் கூடிய exhalation மூச்சை வெளியேடவேண்டும். இல்ல ஐந்து நொடிகள் தான் மூச்சு உள்ளே இழுக்க முடீது அப்படின்னா ஐந்து நொடிகள் மூச்சை உள்ளிழுத்து ஐந்து நொடிகள் மூச்சை வெளியே விட்டால் போரும். அப்போ inhalation exhalation சொல்லக்கூடிய உள்ளே வரக்கூடிய சுவாசத்தின் அளவு, வெளியே செல்லக்கூடிய சுவாசத்தின் அளவும், சப்தத்தின் அளவும் ஒரே நேர்கோட்டில் ஒரே மாதிரியாக இருக்கவேண்டும். ஒன்றும்_